Boeken

Ongelofelijke mazzel voor Tolkien-fans

J.R.R. Tolkien, Christopher Tolkien: Beren en Lúthien
Boekerij
€ 19,99, e-book € 12,99

De fans van Midden-Aarde, Elven en Mensen, Orks en Dwergen hebben ongelofelijke mazzel. Christopher Tolkien heeft uit het onmetelijk grote archief aan aantekeningen en onvoltooide verhalen van zijn vader een overweldigend boek gemaakt. Beren en Lúthien biedt verslaafden aan In de ban van de ring alles waar ze naar smachten.

Sterker, de eerstgenoemde is de voorloper van de tweede. Want Beren was een Mens, zoals Aragorn, en Lúthien was een Elf, zoals Arwen. Thingol, vader van de onsterfelijke Elf uit dit verhaal, was fel gekant tegen Beren en hun liefde. Daarom kreeg Beren van hem een onmogelijke taak, alvorens hij met zijn dochter mocht trouwen.

Dit is de kern van het verhaal, en leidt ook tot de heldhaftige poging van de twee geliefden om het grootste kwaadaardige schepsel Melkor, Morgoth genaamd, De Zwarte Vijand, van een Silmaril te beroven. Waarmee we zijn aanbeland bij een ander pareltje uit het rijke oeuvre van J.R.R. Tolkien.

Silmarillion

Beren en Lúthien, hun liefde en hun lijden vormden een essentieel onderdeel van de Silmarillion, de legendes van de Eerste Era, die de meester schreef na zijn terugkomst van de Slag om de Somme, 1916. Zoon Christopher heeft de 100 jaar oude, originele tekst van Beren en Lúthien gezet naast de vele aanpassingen, aanvullingen en veranderingen die z’n vader in de loop van de jaren erna noteerde.

Samen geven de manuscripten een indrukwekkend beeld van de denkwijze van J.R.R., voortdurend bezig zijn eigen wondere wereld te scheppen en te voltooien. En hoewel ooit bedoeld als deel van een geheel, is deze nieuwe uitgave een geheel, op zichzelf staande geschiedenis van leven en dood in Midden-Aarde.

Christopher, als je dit leest: ga vooral door met graven in de nalatenschap van vader. Zodat we binnen afzienbare tijd weer kunnen genieten van ‘verloren gegaan’ materiaal.

GLENN RUITENBEEK

Volg Glenn ook op Facebook.

 

25 jaar Michael Connelly: prachtig cadeau

Michael Connelly: De keerzijde (2017)
+
Over de grens (2016)
Uitgever Boekerij
€ 19,99

De keerzijde is het mooiste cadeau dat ik me bij het 25-jarig jubileum van de Nederlandse uitgaven van Connelly’s boeken kon wensen. Ik dacht dat z’n vorig jaar verschenen Over de grens niet te overtreffen was, maar zo zie je maar.


Als thrillerrecensent van het NHD werd ik in 1992 totaal overrompeld door Tunnelrat, waarin een naar mijn favoriete schilder Hieronymus Bosch genoemde rechercheur op geheel eigen wijze een ingewikkelde zaak oploste. Harry Bosch sleepte zijn verleden als een van de tunnelratten, Amerikaanse soldaten die in Vietnam de ondergrondse gangenstelsel van de Vietcong die vijand moesten uitschakelen, mee.
Een ijzersterk karakter, en zijn geestelijke vader Connelly bleek ook nog eens een uitermate sympathieke collega-journalist te zijn. Ik had de eer hem diverse keren te interviewen, ook ten overstaan van een volle De Rode Hoed. Een kwart eeuw en 29 boeken later hebben Connelly en Bosch miljoenen fans over de hele wereld.

Knap

Veel is veranderd, maar het belangrijkste is gebleven: razend knappe intriges, met levensechte personages in een beklemmende sfeer. Zo horen politieromans te worden geschreven. Correctie: policiers, legal thrillers èn private eyes. Want sinds zijn gedwongen ontslag bij ket korps van Los Angeles, is Bosch zijn ondanks toch privédetective geworden. Nota bene voor zijn halfbroer, de Lincoln-advocaat (houdt kantoor in zo’n buitensporig grote Amerikaanse slee) Mickey Haller.
Hallers cliënt wordt er van verdacht een vrouw te hebben vermoord. Maar de strafpleiter is overtuigd van de onschuld van de man en krijgt Harry zover dat hij mee helpt te zoeken naar de waarheid en de echte verdachten. Voordat Haller zijn optreden in de rechtbank kan doen, belandt Bosch in een beerput van afpersing en foute agenten.

Miljardair

Tot zover Over de grens. Deze zaak levert Bosch, bovenop zijn enorme ervaring als diender, roem en waardering op als particulier speurder. Een steenrijke man, die nog maar kort te leven heeft, keert zich in De keerzijde daarom juist tot hem. Bosch moet zoeken naar mogelijke erfgenamen van de ongetrouwde en officieel kinderloze miljardair. Dat veel mensen niet blij zijn met Harry’s gesnuffel, is te zacht uitgedrukt. En als die klus al niet gevaarlijk is, dan wel zijn vrijwilligerswerk bij het onderbezette politiebureau van San Fernando. Daar sluipt een serieverkrachter rond, die helemaal niet is gesteld op aandacht van onze held.

ARNO RUITENBEEK

American Gods zinsbegoochelend

Neil Gaiman: American  Gods

Boekerij

€ 22,50

Na American Psycho van Bret Easton Ellis dacht ik dat het niet aparter kon. Vergissing, want American Gods slaat alles. Nu schijnt niet alleen dit boek mij, maar de verfilming (serie) met Ian McShane als meneer Wednesday ook vele andere in opperste verwarring achter te laten.

Met alle waardering voor Gaimans durf en originaliteit stel ik vast dat deze zinsbegoochelende roadtrip niet een thriller is, al wordt hij zo aangeprezen. Hooguit is het een zeer, zeer lang verslag van – enkel het begin van – een Koude Oorlog tussen oude en nieuwe goden. Tot de eerste groep behoort genoemde Wednesday, die de zojuist ontslagen delinquent Shadow in dienst neemt en van oost naar west door de VS, van heden naar verleden en van realiteit naar schijnwerkelijkheid reist.

Onderwijl krijgen de twee contact met op het oog normale burgers, die echter zonder uitzondering garant staan voor de vreemdste verhalen. Zo werkt Shadow kort voor een uitvaartbedrijf. Zegt de baas: ‘Als je begrafenisondernemer bent, moet je nooit naar iemands gezondheid informeren. Dan denken ze dat je op zoek bent naar werk’.  Ik denk op zo’n moment dat het grappig wordt, om daar tien pagina’s later definitief van af te stappen.

Shadow praat met zijn overleden vrouw Laura, die af en toe aan hem verschijnt: ‘Ik mis je’. ‘Ik ben er’, zei ze. ‘Dan mis ik je het meest. Als je er bent. Als je er niet bent, als je slechts een geest uit het verleden of een droom uit een andere leven bent, heb ik er minder moeite mee’.  Het meisje Sam, dat een oogje heeft op de mysterieuze Shadow, is net zo confuus als ondergetekende.

Shadow wil haar graag overtuigen dat hij niet de moordenaar is van de twee nieuwe goden Stone en Wood: ‘Zou je geloven dat alle goden die mensen zich ooit hebben voorgesteld nog steeds bij ons zijn?”…misschien’. ‘En dat er nieuwe goden zijn, goden van computers en telefoons en dergelijke, en dat ze allemaal schijnen te denken dat er op de wereld geen ruimte genoeg is voor beide? En dat er een soort oorlog op komst is?’ ‘En die goden hebben die twee mannen gedood?’ ‘Nee, mijn vrouw heeft die twee mannen gedood’. ‘Ik dacht dat je zei dat je vrouw dood was’. ‘Dat is ze ook’.

Maak je klaar om te geloven, staat op de achterkant van deze pil. Ik geloof dat ik, na deze bedwelmende ervaring, maar een gewoon spannend boek pak. Daar ben ik klaar voor.

ARNO RUITENBEEK

Ongekend originele spionageroman

Viet Thanh Nguyen: De sympathisant

Marmer

€ 22,95

De meerderheid van de Amerikanen bekeken ons met dubbele gevoelens zo niet met regelrechte afkeer, omdat we de levende herinnering waren aan hun schrijnende nederlaag. Hoewel sommigen van ons er inderdaad om bekend stonden dat ze de broeders van Rin Tin Tin en Lassie hadden genuttigd, deden ze dat niet op de Neanderthalerachtige wijze zoals de gemiddelde Amerikaan zich dat voorstelde, met een knuppel, een spit en wat zout, maar met culinaire hoogstandjes qua vindingrijkheid en creativiteit – onze koks konden honden op zeven viriliteitverhogende manier klaarmaken, van het laten trekken van een mergpijp tot roosteren en koken, maar ook het maken van een saus, een stoofschotel en enkele bak- en stoomvariëteiten….jammie!)

Dit is een van de talloze vlijmscherpe en hilarische observaties van Viet Thanh Nguyen. Een ongekend originele, sociaalkritische thriller waarin de ik-persoon een dubbelagent van de Vietcong is, die als kapitein van het verliezende Zuid-Vietnamese leger zijn vrienden en bondgenoten moet verraden. Maar waar hij in de traditionele spionageromans zou worden gerekend tot de slechteriken, maakt zijn geestelijke vader een sympathieke vechter voor de goede zaak van hem.

Dat gebeurt in een duizelingwekkend tempo en met een humor, die zoete herinneringen oproept aan Robin Williams’ beste film, Good morning, Vietnam. Nguyen breekt het wereldrecord woorddichtheid, wit en alinea’s zijn nauwelijks te vinden. Logisch, want hij heeft zoveel te vertellen. Bijvoorbeeld over de vlucht uit Saigon, tegenwoordig Ho Chi Minhstad, in 1975 en de wanhopige pogingen van de Vietnamezen om in VS voet aan de grond te krijgen. Hoge legerofficieren die een slijterij uitbaten, of een Chinees restaurant, dromend over een terugkeer naar hun land om daar de communisten alsnog een lesje te leren.

De meeste Amerikanen moeten niets van hen hebben, zoals hierboven uit het citaat ook wel blijkt. De kapitein ziet dat, noteert het en geeft het door aan zijn VC-contact. Dat vergt stalen zenuwen, de gave om altijd, onder alle omstandigheden de juiste toon aan te slaan en een koelkast vol bier. Ik heb intussen voor de zevende keer Goodnight Saigon van Billy Joel gedraaid, en feliciteer vanaf deze plek de auteur met zijn verbluffende debuut.

ARNO RUITENBEEK

 

80e Baantjer met unieke inhoud

 

Deel 80 in de Baantjer-serie, met in de hoofdrol rechercheur De Cock en zijn assistent Vledder van bureau Warmoesstraat in Amsterdam, verschijnt dinsdag (14 februari) bij uitgever De Fontein (€ 9,99). De titel luidt De Cock en de moord op maat.

Het draait om twee moorden, die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben. Behalve natuurlijk de stad, waarin de misdaden plaatshebben: het Mokum van wijlen Appie Baantjer en tegenwoordig van zijn waardige opvolger, acteur-auteur Peter Römer.

Ter viering van de 80e Baantjer, de langst lopende Nederlandse boekenserie ooit, krijgt de eerste druk een unieke plattegrond van de hoofdstad. Daarop de PD’s (plaatsen delict) van de 79 voorgaande delen en de favoriete plekken van De Cock.

 

Pingpongen met atoombom

Duncan Falconer: Integer

Boekerij

e-book € 12,99

 

Een spelletje pingpongen met een atoombom. Zo’n thriller kan een sof worden, met te veel wapengekletter, ontzettend foute mannen en terroristische dreiging. Gelukkig maar dat Falconer de schrijver is. Deze Britse ex-commando en -spion  heeft een aangenaam losse stijl en een alter ego, John Stratton dat tot de verbeelding spreekt. Stratton is net terug in Londen van een grote ‘schoonmaak’ van een talibanhoofdkwartier, als hij opnieuw naar Afghanistan afreist om een gestolen kernkop te zoeken. Een stel spionnen, van vermoedelijk Amerikaanse afkomst, is hem voor, maar verliest de bom op zijn beurt aan de taliban. Als een duveltje uit een doosje duikt ene Hetta op, een goed getrainde, graag schietende spionne die dezelfde missie heeft als Stratton. Gezamenlijk slagen ze er in de kop in de VS te krijgen en daar gaat het nog weer mis. De ontknoping is dik voor mekaar.

 

Coben kroont zich tot wereldleider

Harlan Coben: Naar huis

Boekerij

€ 19,99, e-book € 12,99

Met deze ontknoping heeft Harlan Coben zich gekroond tot wereldleider van de thrillerauteurs. Dit verzint alleen hij. En dan, beste liefhebbers, moet je nagaan dat ‘de aanloop’ al perfect is. Een relatief eenvoudige vermissingszaak – twee jochies van rijke ouders worden ontvoerd en verdwijnen tien jaar van de radar – haalt het beste èn het slechtste boven in Myron Bolitar en Windsor Horne Lockwood III. De moderne Sherlock Holmes en dr. Watson, soms ook de nieuwe Groucho en Chico Marx, redden met flink geweld een van de twee knapen, de inmiddels zestienjarige Patrick Moore, uit de Londense jongensprostitutiescene. Wins neefje, Rhys Baldwin, blijft spoorloos. Patricks ouders en die van Rhys doen moeilijk, spelen vreemde spelletjes en geven Myron en Win het nare gevoel dat er meer is dan zij mogen zien. Dat moet je dit duo nooit flikken, want dan geven ze extra gas. Met een einde om te zoenen. Twee leuke aspecten moeten nog worden uitgelicht: Myron is stapel verliefd en wil trouwen. En Win is de ik-persoon in deze Coben, die net zo als zijn vorige De verbeelding (met Julia Roberts) ongetwijfeld zal worden verfilmd.

ARNO RUITENBEEK

Hölle und Paradies

Hölle und Paradies. Amsterdam, Querido und die deutsche Exilliteratur heet het boek dat de Berlijnse ARD-redacteur Bettina Baltschev schreef. Het gaat over de haar tweede woonplaats (na Leipzig),  Amsterdam, en in het bijzonder over de Duitse schrijvers die voor Hitler vluchtten en bij de Mokumer uitgever Querido ‘onderdak’ vonden.   

Amsterdam: was für eine schöne, unverwechselbare Stadt! Sie wurde zur Zuflucht, sie lässt uns arbeiten«, schwärmte Klaus Mann von einer seiner ersten Stationen im Exil. Und Amsterdam war nicht nur temporärer Wohnort, sondern verhieß schon bald auch eine ganz andere Art von Heimat: Zwischen 1933 und 1950 veröffentlichte der Querido ­Verlag viele der Autoren, die vor den Nazis aus Deutschland ­fliehen mussten, von Joseph Roth bis Irmgard Keun und Lion Feuchtwanger.

Über Europa verstreut, finden die deutschen Schriftsteller in Amsterdam ihr geistiges Zentrum. Und trotzdem: »Das Exil war eine Hölle«, schreibt Hermann Kesten. Bettina Baltschev geht mit offenem Blick durch das heutige Amsterdam und spürt dem Leben der Exilschriftsteller und ihrer Verleger nach.

Bettina’s boek is verschenen bij Berenberg Verlag en kost 22 euro.

Porträt einer Region

Ik vestig hierbij graag de aandacht op het boek van een collega van mij en lid van ‘onze’ club van Nederlandse en Duitse journalisten, dr. Ute Schürings. Zij schreef ‘Porträt einer Region. Politik, Alltag, Kultur und Geschichte’ over de actuele politieke ontwikkelingen in de Benelux. Haar standpunt is dat de uitslag van de Nederlandse verkiezingen in maart 2017, lees de grote winst van Wilders cs, ook zijn weerslag zal hebben op haar moederland.

Het boek wordt uitgegeven door Ch Links Verlag in Berlin, ISBN 978-3-86153-919-3 en kost 18,00 euro. Mooi voor onder de Weihnachtsbaum.

Populismus in den Niederlanden, Terror in Belgien, Steuertricks in Luxemburg – die Berichterstattung aus den Benelux-Ländern beschränkt sich meist auf skandalträchtige Schlaglichter. Ute Schürings setzt dagegen aktuelle politische Entwicklungen in einen größeren Kontext, erklärt kulturelle Identität und ihre historischen Wurzeln, berichtet aus der Innenperspektive: Was hat das alte niederländische Konsensdenken mit der heutigen Polarisierung der Politik zu tun?

Welche Gründe gibt es für den langjährigen Konflikt zwischen Flamen und Wallonen? Wie sieht die luxemburgische Steuerpolitik wirklich aus? Ein facettenreicher Einblick in den politischen, gesellschaftlichen und kulturellen Alltag der drei Benelux-Staaten.

Anfang 2017 besonders aktuell, da in den Niederlanden im März 2017 Parlamentswahlen stattfinden, die auch die politische Stimmung in Deutschland beinflussen werden. Eine gute Gelegenheit, sich mit den drei Nachbarländern vertraut zu machen, die zu Deutschlands wichtigsten Handelspartnern zählen.

Ute

Ute Schürings wurde geboren 1970, studierte Germanistik, Romanistik und Niederlandistik. 1997 bis 2000 war sie Redaktionsmitglied von Le Monde diplomatique (Berlin), 2001 bis 2007 Dozentin für Niederländische Literatur/Kulturgeschichte an den Universitäten Oldenburg und Köln. 2005 Promotion mit einer Arbeit über niederländische Berlindarstellungen.


Ute Schürings ist Autorin mehrerer Sachbücher über Unternehmenskultur in den Niederlanden, Belgien und Deutschland. Sie zählt zu den wenigen Expertinnen, die sowohl Französisch als auch Niederländisch sprechen und mit allen drei Ländern vertraut sind. Seit 2008 ist sie selbstständig als Trainerin für interkulturelle Kommunikation mit Schwerpunkt Benelux.

 

 

 

Dieetgoeroe Bakker wint plagiaatstrijd van concurrent Pols

‘Dieetgoeroe’ Sonja Bakker heeft het kort geding over plagiaat, dat concurrent Bea Pols tegen haar had aangespannen, gewonnen. De rechter zegt dat Bakker er eind 2015 op mocht vertrouwen dat Pols geen proces meer tegen haar zou starten. Dit, omdat het een oude aangelegenheid betreft en Pols in 2011 publiekelijk uitlatingen heeft gedaan dat zij de strijd tegen Bakker zou staken.

Maar ook inhoudelijk krijgt Pols van de rechter geen gelijk: Sonja Bakker heeft geen plagiaat gepleegd. Naar hun aard lijken dieetboeken op elkaar, beiden hebben bovendien in dezelfde tijd hun opleiding tot gewichtsconsulente en voedingscoach gevolgd en dus dezelfde kennis opgedaan. Pols wordt in de kosten van de procedure veroordeeld.

food-1146822_1920

In de kort gedingprocedure van Bea Pols tegen Sonja Bakker, beiden gewichtsconsulente en voedingscoach, staat centraal de beschuldiging van Pols dat Bakker plagiaat gepleegd zou hebben. Bakker zou plagiaat hebben gepleegd dat door stukken uit het boek van Pols, ‘Ontwikkel weer liefde & Respect voor je lichaam’ uit 2003 over te nemen in haar boek ‘Bereik je ideale gewicht’ uit 2005. In ieder geval zou er volgens Pols van slaafse nabootsing sprake zijn geweest.

In 2006 begon Pols deze beschuldigingen te uiten. In 2011 heeft Pols het boek ‘Zonder strijd geen waarheid’ uitgegeven. Daarin heeft Pols haar conflict met Bakker uit de doeken gedaan. Zij verklaarde toen, ook in interviews, dat zij hiermee een punt zette achter de strijd.

In oktober 2014 beschuldigde Pols Sonja Bakker via haar advocaat echter opnieuw van plagiaat. Volgens Pols deed zij dat, omdat Bakker beloftes die de ex van Bakker in een gesprek met Pols had gedaan, niet nakwam. Bakker wist dat er een gesprek tussen haar ex en Pols was geweest maar wist niet wat er besproken was. Zij stond ook niet achter de beloftes van een bloemetje of excuses.  Bakker ontkent dat zij plagiaat heeft gepleegd.

Ongelijk

In de kortgedingprocedure heeft Pols haar eis nog vermeerderd door te stellen dat Bakker ook in andere boeken plagiaat heeft gepleegd. Van de rechter mocht Pols dit doen, ook al was dat amper nader toegelicht. Maar uiteindelijk heeft de rechtbank Pols volledig in het ongelijk gesteld.

De rechtbank stelt voorop dat Pols onvoldoende duidelijk heeft kunnen maken waarom het, na haar uitlatingen in 2011 de strijd te staken, gerechtvaardigd zou zijn alsnog een procedure tegen Bakker te starten, terwijl het ook nog eens een oude kwestie betreft. Bakker mocht op die uitlatingen vertrouwen en zou anders ook in haar bewijspositie geschaad zijn.

De kortgedingrechter gaat ook nog inhoudelijk op de kwestie in, om te proberen zo een einde te maken aan deze al lang durende strijd, die telkens weer oplaait. Daarbij is het volgende van belang. Op het boek van Pols rust auteursrecht. Maar dieetboeken worden in het algemeen op een zelfde, vergelijkbare wijze opgebouwd. Dat zijn stijlaspecten. Deze worden niet door het auteursrecht beschermd, de totaalindruk die een boek maakt wel.

Verschillend

De totaalindruk van de beide boeken is totaal verschillend, zo oordeelt de rechtbank. En Pols heeft onvoldoende onderbouwd dat Bakker zinnen uit haar boek heeft overgenomen in haar eigen boek. Enige gelijkenis is mogelijk, maar dat valt te verklaren. Het zijn beide dieetboeken, beide dames hebben in dezelfde periode dezelfde cursus gevolgd, hadden in dezelfde regio een praktijk en kregen van hun klanten feedback over hun methode. Ook heeft Pols onvoldoende concreet kunnen maken dat haar dieetmethode zo vernieuwend was dat het niet anders kan dan dat Bakker die heeft nagebootst. Er is dus geen sprake van een inbreuk op het auteursrecht. En in dat geval kan, volgens vaste jurisprudentie, ook niet met een beroep op slaafse nabootsing alsnog bescherming gekregen worden. Dus Pols krijgt ook via die weg van de rechter geen gelijk.