Klokkenluider Ad Bos niet vervolgd

Bouwbedrijven maakten prijsafspraken

Bouwbedrijven maakten prijsafspraken

Door Arno Ruitenbeek

Amsterdam – Klokkenluider Ad Bos (65) uit Alkmaar wordt definitief niet meer vervolgd voor zijn rol in de bouwfraude-affaire. Dat heeft het Amsterdamse gerechtshof bepaald.

Het hof is het eens met het openbaar ministerie, dat de zaak onnodig lang aansleepte. In november had het OM daarom al gevraagd de vervolging van Bos in verband met verdenkingen van omkoping en meineed te stoppen. Het was op dat moment twaalf jaar geleden dat de affaire aan het licht kwam.

Want op 9 november 2001 deed Bos zijn verhaal in de aflevering ‘Sjoemelen met miljoenen’ van het documentaireprogramma ‘Zembla’. Op tv liet Bos een schaduwboekhouding zien van de firma Koop Tjuchem, waarvan hij technisch directeur was geweest. Uit de stukken bleek hoe bouwbedrijven verboden prijsafspraken maakten, en zo de prijzen kunstmatig hoog hielden.

Vergoeding

Vier dagen later overhandigde hij de schaduwboekhouding zonder enige vergoeding te bedingen aan het OM, volgens eigen zeggen om er vanaf te zijn. Bos bracht een bal aan het rollen die een lawine veroorzaakte, hem veel en grote vijanden opleverde en zo ridder te voet maakte. Lange tijd verbleven Bos en zijn echtgenote Joke in de, van zijn laatste centen gekochte camper in Egmond. Inmiddels krabbelt hij op en kon hij voorbeeld weer een woning in Alkmaar kopen.

Bos, zoon van een aannemer, studeerde weg- en waterbouw en werkte vanaf 1971 bij diverse bouwbedrijven. In het begin van de jaren tachtig leerde hij Fred Veerman kennen. In 1985 begonnen ze samen met de opbouw van Koop Tjuchem, dat de wegenbouwpoot moest worden van Koop Holding.

Technisch directeur Bos nam regelmatig ambtenaren mee naar een bordeel, of op buitenlandse reisjes, om informatie los te krijgen of de ambtenaar in een kwetsbare positie te brengen. Na verloop van tijd kwam de klad in de samenwerking. Het conflict leidde  op 1 december 1998 tot het ontslag van Bos.

Vuilniszakken

In 1998 had hij naar eigen zeggen bij zijn huis een zogenoemde schaduwboekhouding aangetroffen, die in twee vuilniszakken aan zijn voordeur was geknoopt. In deze documenten werden de verrekeningen bijgehouden die bouwondernemingen elkaar toeschoven in het kader van verboden prijsafspraken (kartelvorming). Begin 1999 ging hij hiermee naar het OM, om een jaar lang te onderhandelen over tipgeld. Zelf noemde Bos dit een onkostenvergoeding – voor het wegwijs maken van de ambtenaren van justitie in wat al snel de ‘Bos-atlas’ werd genoemd. Bos vroeg 300.000 gulden, maar justitie wilde niet verder gaan dan 50 mille.

In 2002 ging de parlementaire enquête naar bouwfraude van start, voornamelijk op basis van de door Bos aangedragen schaduwboekhouding. Tijdens het verhoor van de klokkenluider bleek dat hij zijn beweringen over grootschalige corruptie onder ambtenaren kon hij echter niet hard maken.

Bos adviseerde vervolgens ook de gemeenten Amsterdam en Hoorn aangaande de bouwfraude, zonder daarvoor te worden betaald.  Omdat hij inmiddels persona non grata was geworden in de bouwwereld, kon hij geen werk meer vinden. Financieel kwam hij aan de grond te zitten. Zijn villa in Limmen en het huis dat als vervaging ervan diende moest hij verkopen.

In 2004 schreef Bos met hulp van zijn broers een brief aan premier Balkenende, waarin hij wegens zijn rol als klokkenluider om schadeloosstelling verzocht. Drie maanden later  reageerde de premier afwijzend: vanuit strafrechtelijk perspectief was er geen reden om op het verzoek in te gaan. Ook wees de minister-president Bos er op dat hij nog altijd verdachte van omkoping was. Enkele weken later werd de vervolging officieel.