Archief per maand:
Archief per jaar:

Op en rond 8 oktober jaarlijks groot feest

Van Alkmaar de Victorie!

‘Toen Spanjes lust naar Hollands bloed/Beteugeld werd door Alkmaars moed’. Twee toonaangevende regels uit het lied ‘Van Alkmaar de Victorie!’, dat schoolkinderen generaties lang zongen op 8 oktober. Wie van een feestje en van historie houdt, komt op die dag naar de stad.
De Republiek der Zeven Provinciën kwam in opstand tegen de Spaanse overheerser, verpersoonlijkt door de wrede Filips II. Zijn fanatieke vervolging van de calvinisten, die in 1566 hun onvrede met de rooms-katholieke kerk uitten in de Beeldenstorm, leidde tot een opstand. En die mondde uit in de 80-jarige oorlog (1568-1648).
Filips stuurde een leger onder leiding van de hertog van Alva, die de ene stad na de andere veroverde.  Ook Haarlem moest zich op 13 juli 1573 na een lange uithongering overgeven. Drie dagen later trokken de Spanjolen onder Alva’s zoon Don Frederick naar Alkmaar. Daar had het stadsbestuur na lang aarzelen net gekozen voor de kant van Oranje.
Manmoedig 

De burgers en de in de stad aanwezige watergeuzen hielden manmoedig stand, ondanks een gebrek aan kruit en lood en onaffe verdedigingswerken. De Spanjaarden durfden de strijd dan ook niet aan. Pas op 21 augustus rukten ze verder op, maar hun bestormingen waren tevergeefs. Het water dat via de doorgestoken dijken over het land stroomde, in combinatie met het natte en gure weer deden de rest. Met natte voeten maakte de belegeraar op 8 oktober 1573 de smadelijke aftocht. Het was het begin van een reeks zeges, zoals die een jaar later op 3 oktober 1574 in Leiden.

Daarom is het Alcmaria Victrix, van Alkmaar begint de victorie. Een moedige daad, die jaarlijks wordt gevierd. Tot in de eeuwigheid. De festiviteiten beginnen al in de week ervoor met een wandeltocht, een lampionoptocht, een historische kermis en een roeiwedstrijd. Bij het beeld Victorientje in het Victoriepark  wordt een krans gelegd.
8 oktober zelf start traditioneel met een ontbijt voor kinderen. De ouderen in tehuizen krijgen iets lekkers. De brandweer demonstreert zijn kunnen. De jeugd meet zijn krachten in kaasdraagwedstrijden. Een optocht met een jaarlijks wisselend thema trekt door de straten (NB: de meeste activiteiten hebben in en rond de historische binnenstad plaats). De zuurkoolmaaltijd en de taptoe op het Waagplein worden gevolgd door een groot vuurwerk. Het vernieuwde Stedelijk Museum, dat een permanente presentatie heeft van het beleg van 1573, is gratis toegankelijk.ARNO RUITENBEEK

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in het boek Juist! Heerhugowaard-Alkmaar-Langedijk. Uitgeverij Juist! uit Heerhugowaard brengt dit najaar een soortgelijk boek uit, Juist! Haarlem.