Archief per maand:
Archief per jaar:

Stasimuseum maakt stil

Berlijn is veel meer dan de Muur, de Bundestag en het Kaufhaus des Westens. Ik bezocht de indrukwekkende hoofdstad  van Duitsland voor de zoveelste keer en viel even stil in het Stasimuseum en de bunker.

Dat ik zonder woorden zit, is een zeldzaamheid volgens velen. Maar het Stasimuseum, aan de Ruschestrasse in Berlijn-Lichtenberg (neem vanaf de Alexanderplatz de U5, uitstappen bij Frankfurter Allee Ost), deed me twee uur lang zwijgen.

Met dit soort posters werden Oost_Duitse kinderen gewaarschuwd voor de verderfelijke invloed van rock, West-Duitse radio en media.

Het is en blijft onvoorstelbaar dat nog in 1989, rond de val van de Muur, 180.000 Oost-Duitsers hun familie, vrienden en collega’s bespioneerden, dier persoonlijke gegevens en bewegingen doorgaven aan het Ministerium für Staatssicherheit. Deze zogenoemde Inoffizielle Mitarbeiter (IM) waren in alle lagen van de bevolking, op alle niveaus en dus ook in de, in kracht toenemende tegenbeweging actief.

40 jaar lang onderdrukking, in Europa, dat gaat ieders, ook mijn voorstellingsvermogen te boven. Dat ik met andere Nederlandse en Duitse journalisten, die betrokken zijn bij de Internationale Journalisten Programme, een paar kilometer verderop sprak over de grenzen van de journalistiek, deed daarom onwerkelijk aan.

De aanleiding voor de conferentie Journalismus an der Grenze was het heuglijke feit dat de IJP 25 jaar bestaat. De IJP is ooit opgericht om het zeer negatieve beeld dat de Nederlandse jeugd van Duitsland en de Duitsers had, bij te stellen. Inmiddels is dat beeld compleet gedraaid, is Duitsland het favoriete vakantieland van jong en oud aan deze kant van de grens die anno 2019 noch fysiek, noch geestelijk nog bestaat.

Wij journalisten zijn niet zo arrogant om te denken dat die omwenteling door onze inspanningen is veroorzaakt. Echter, stilletjes hopen we wel dat we een bijdrage hebben geleverd door onze verhalen over Das Leben der Anderen. Laatste opmerking hierover: we waren te gast in het prachtige onderkomen van de vertegenwoordiging in Berlijn van de deelstaat Nordrhein-Westfalen.

Elke keer dat ik in Berlijn ben, of dat nu met mijn geliefde is, of beroepshalve (alleen), probeer ik een ander facet van de metropool aan de Spree te zien. Natuurlijk staan toeristische hoogtepunten als  Gendarmenmarkt (eten bij Augustiner, Beierse gemoedelijkheid), slot Charlottenburg, Bundestag, Siegessäule, Checkpoint Charlie, Unter den Linden, Friedrichstrasse, Zoologischer Garten (Bahnhof Zoo, wie kent Christiane F. nog?) en Museuminsel op mijn afvinklijstje.

Augustiner, Gendarmenmarkt. Als er nieuw vat wordt aangeslagen, klinkt applaus van de gasten.

Veel meer trekken we echter de minder bekende bezienswaardigheden. Vooraf: om daar te komen, laat ik de auto bij het hotel staan. Het openbaar vervoer in Berlijn is uit de kunst. Haal de app BVG Tickets binnen, koop de Berlin Welcome Card (inclusief boekje met veel suggesties, kortingen en tips) voor 48 of 72 uur en je kunt voor een paar tientjes overal heenreizen per metro , tram, trein of bus.

Behalve het Stasimuseum belandde ik op deze wijze nu in de bunker aan de Schöneberger Strasse in Kreuzberg. Daar is onder meer de permanente expositie Hitler – wie kontte es geschehen te bewonderen is. De bunker, met een geheime onderdoorgang via Hitlers ‘regeringsstation’ Anhalter Bahnhof gaf op het hoogtepunt van de geallieerde bombardementen op de stad plaats aan liefst 12.000 mensen.

Lelijk van buiten, imposant van binnen: de bunker in Kreuzberg.

De bunker was pas in 1942 gereed voor gebruik. De nazi’s hadden nooit verwacht dat de oorlog zich op hun eigen grondgebied zou afspelen, dus hadden geen maatregelen genomen om de burgers te beschermen tegen het leed dat ze andere landen toebrachten. Het was niet hun enige, jammerlijke en daarom voor vele onschuldigen dodelijke misvatting…

Bier (3,80 Euro voor een halve liter, op een terras in een wereldstad, waar tref je dat?) kun je overal in Duitsland en dus ook in Berlijn drinken. Het lichte Berliner Weisse, eventueel mit Schuss (van frambozen bijvoorbeeld), Berlinder Kindl, ein helles (let op: dit is geen pils, maar lichtbitter tot –zoet goudgeel bier met een volle smaak) of, mijn favoriet Kreuzberger Nacht. Dit is een zwartbier om door te drinken, 4,9 procent, van origine uit Bohemen. Zwartbieren werden vooral in Oost(-Europa, – Duitsland) gedronken en dreigden na 1989 tegen het westelijke biergeweld onder te gaan. Dat is gelukkig niet gebeurd. Wat heet, de populariteit van dit bier is verheugend.

Goedendag, wat een Nacht.

Een bezoek aan het historisch nagebouwde Nicolaiviertel, dichtbij Alexanderplatz, blijft een vast baken in mijn Berlijn-agenda. Als u daar dan heengaat, loop iets door en drink en eet bij de oudste kroeg van Berlijn, Zur letzten Instanz. Een zestiende-eeuwse schatkamer, aan de Waisenstrasse in Mitte. Met Biergarten en een menukaart, die verwijst naar rechtspraak. Kies voor een Anwaltsfrühstück, de Zeugenaussage (Schweinshaxe) of Kreuzverhör (Kalbsleber).