Van der Heck: Alkmaars succesvolste kunstschilder

Gezicht op Egmond-aan-Zee (na 1635). Foto: Stedelijk

Gezicht op Egmond-aan-Zee (na 1635). Foto: Stedelijk

Stedelijk Museum Alkmaar presenteert van 4 september tot 25 januari ‘Dit is Van der Heck’. Claes Jacobsz van der Heck (ca. 1578-1652) is de succesvolste Alkmaarse kunstschilder uit de eerste helft van de Gouden Eeuw.

Naast grootmeesters Frans Hals, Avercamp en Rembrandt waren er ook vele kleinere meesters als Van der Heck werkzaam in de Republiek. Met de groeiende welvaart vonden de schilderijen van de lokale werkplaatsen gretig aftrek onder een brede laag van de bevolking en vond er zelfs ‘massaproductie’ plaats. Bewonder Van der Hecks aansprekende werken en vorm een beeld van deze ondernemende Alkmaarse schilder uit de zeventiende eeuw.

Van der Heck schilderde vriendelijke bosgezichten, weidse alpenlandschappen, gemoedelijke wintertaferelen en heel veel gezichtjes op de Egmonden. Altijd met groepjes rijk geklede, welgestelde mensen die wandelen, rusten of varen in een bootje. Maar de schilder maakte ook portretten en historiestukken. Met name zijn gezichten op de Egmonden zijn geliefd en bekend.

Productielijn

Als Alkmaarder van goede komaf had Van der Heck een breed sociaal netwerk, dat hem voortdurend opdrachten opleverde. Met de stijgende welvaart in de zeventiende eeuw groeide de vraag naar schilderijen. Na 1620 voerde Van der Heck zijn productie op door in dunne lagen op kleinere panelen en doeken te schilderen. Hij koos nieuwe onderwerpen en herhaalde waarschijnlijk composities. Met als succesvolstle ‘productielijn’ de gezichten op de Egmonden.

Vanaf 1636 produceerde de werkplaats van Van der Heck volgens een vast patroon een groot aantal gezichten op de ruïnes van abdij en kasteel van Egmond en op het dorp Egmond aan Zee. Inwoners van Alkmaar en omgeving hingen deze stukken graag in huis. Tot op de dag van vandaag zijn ze populair onder verzamelaars.

Landschap met Cimon en Effigenia (1608). Foto: Stedelijk

Landschap met Cimon en Effigenia (1608). Foto: Stedelijk

Deze kunstenaar en zijn werkplaats roepen veel vragen op. Wat staat er precies op de schilderijen? Wat betekenen al die zorgvuldig uitgewerkte details, soms maar heel klein te zien op de achtergrond? Hoe stelde Van der Heck zijn voorstellingen samen? Waarom de plotselinge omslag in werkwijze?

Met de hulp van regionaal archief Alkmaar, RKD (Nederlands instituut voor kunstgeschiedenis), de abdij van Egmond, archeologisch centrum gemeente Alkmaar en Boeijink, Boekel, Van der Knaap Schilderijenrestauratie vond het Stedelijk op vele vragen een antwoord. De bezoeker beleeft in de tentoonstelling de zoektocht van de onderzoekers naar de puzzelstukjes die het verhaal rond de kunstenaar en zijn schilderswerkplaats vormen.

Publicatie

Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie, geschreven door Christi Klinkert, conservator van het museum, en medeonderzoeker Alice Taatgen: ‘Claes Jacobsz van der Heck (ca. 1578-1652). Een Alkmaarse schilder in de Gouden Eeuw’. Dit rijk geïllustreerde boek is het eerste overzicht van het leven en oeuvre van Van der Heck. Het geeft inzicht in het functioneren van een kunstenaarswerkplaats in een kleine noord-Nederlandse stad in de Gouden Eeuw. Het boek is vanaf de eerste dag van de expositie, 4 september, verkrijgbaar in de museumwinkel.