Verkoper Mein Kampf voor rechter

Verkoop verboden.

Verkoop verboden.

Door Arno Ruitenbeek

De Amsterdamse rechtbank bepaalt vandaag de regie voor het proces tegen de hoofdstedelijke verkoper van Mein Kampf.

De zitting zal naar verwachting niet eerder dan eind van het jaar plaatshebben. Verdachte is Michel van Eyck (52), eigenaar van de Amsterdamse kunstgalerie Totalitarian Art Gallery. BIj hem zijn op 20 juni twee boeken van Adol Hitlers werk in beslag genomen. Volgens Van Eyck had hij maar een exemplaar in de galerie liggen. Wel heeft hij er meerdere verkocht.

In oktober 2013 ontstond ophef toen bekend werd dat Mein Kampf in de galerie verkrijgbaar was. Federatief Joods Nederland (FJN) deed daarop aangifte tegen Van Eyck. Na onderzoek van het openbaar ministerie is besloten Van Eyck te vervolgen. De eigenaar had eerder aangegeven te weten dat de verkoop van het boek strafbaar is. Echter, in zijn ogen moet verspreiding kunnen dat kunnen, omdat mensen het kopen om de geschiedenis te bestuderen en niet om er haat mee te zaaien.

In Duitsland en Nederland is bezit en uitlenen (door bibliotheken) van het boek niet verboden. Dit geldt ook voor de Nederlandse vertaling Mijn kamp uit 1939, maar de Nederlandse Staat meent er het auteursrecht op te hebben en heeft in 1974 op grond daarvan de handel in een herdruk van het boek verboden.

Online aanschaffen van Mein Kampf is geen enkel probleem. Tik in op Google ‘Mein Kampf kopen’ en bovenaan verschijnt al een blok met vijf aanbiedingen van en over het boek. Het origineel in Duits, met Hitlers kop prominent op de kaft, kost bij de online boekenwinkel Wordery 29,04 euro, afgeprijsd van 44,01euro.

NSB’er

6 december 1939 verscheen Mijn kamp, de Nederlandse vertaling van de NSB’er Steven Barends bij uitgeverij De Amsterdamsche Keurkamer. In zes drukken werd de totale oplage circa 150.000 stuks. Als Nederlandse titel overwoog uitgever George Kettmann eerst nog Mijn strijd. Toch koos hij destijds voor het woord ‘kamp’, omdat de klank ervan al bij voorbaat elke twijfel uitsloot of men wel met hèt boek van de Führer te maken had, aldus Kettmann.

Een analyse op de opiniepagina in NRC Handelsblad wakkerde 23 jaar na het verbod op de herdruk van de Nederlandse vertaling weer aan. In het artikel werd gesteld dat niet de Staat het auteursrecht bezit, maar de erfgenamen van het echtpaar Kettmann, dat via De Amsterdamsche Keurkamer in november 1943 de rechten van vertaler Barends overnam. Onder anderen prof. mr. H. Cohen Jehoram, hoogleraar recht van de intellectuele eigendom, media- en informatierecht aan de Universiteit van Amsterdam sprak de stelling in het dagblad weer tegen.

Strafbaarheid

In november 1997 stelde D66 Kamervragen over de (on-)mogelijkheden van een herdruk. Het antwoord van de regering een maand later was dat ‘ het ten verkoop aanbieden van Mein Kampf verboden is en dat slechts een wetenschappelijk verantwoorde heruitgave niet strafbaar zou kunnen zijn’. De minister van justitie beriep zich daarbij op een oordeel van de Hoge Raad van 12 mei 1987. In deze benadering is het niet relevant waar de auteursrechten berusten, maar wordt de strafbaarheid van de handeling getoetst.

In september 2007 zei de Nederlandse minister van onderwijs, cultuur en wetenschappen Ronald Plasterk (nu bewindsman op het departement van binnenlandse zaken) dat wat hem betreft Hitlers boek vrij verkrijgbaar zou moeten zijn. Een krappe meerderheid in de Tweede Kamer (83 van de 150 zetels) bleek het niet met hem eens te zijn.

Bron: Wikipedia https://nl.wikipedia.org/wiki/Mein_Kampf