Archief per maand:
Archief per jaar:

Versterkte poort gevonden bij kasteel in Oudorp

De allereerste barbacane in Nederland is ontdekt bij kasteel De Middelburg in Oudorp. Een barbacane is een versterkte voorpoort die integraal onderdeel uitmaakt van de verdedigingsstructuur van de burcht.

De aanwezigheid van de barbacane is vastgesteld door geofysisch onderzoek – onder meer met een grondradar –  en een hernieuwd historisch, archeologisch onderzoek. De resultaten van dit onderzoek geven de exacte plek van het kasteel weer, maar ook zijn er aanwijzingen voor een haven en een grotere voorburcht.

Zo heeft kasteel De Middelburg in Oudorp er vermoedelijk uitgezien. Foto: Remco Cevat

Daarnaast zijn er onbekende structuren  – later dus gedefinieerd als de barbacane – aangetroffen die totaal niet pasten bij het beeld dat er tot nu toe was van het kasteel. Ook nog niet geraadpleegde historische bronnen leverden een schat aan informatie op. Zo blijkt dat het kasteel een enorme hoeveelheid bijgebouwen heeft gehad die niet passen op het huidige kasteelterrein. Het kasteelterrein heeft veel verder doorgelopen in oostelijke richting.

Barbacanes komen vooral voor in Engeland en Frankrijk. Dat er nu een in Oudorp (Alkmaar) bij een kasteel van Floris V gevonden wordt, kan verklaard worden door de nauwe relaties die der Keerlen God had met de Engelse koning Edward I. Die bouwde veel dwangburchten in zijn strijd tegen de Welshmen en Floris V heeft waarschijnlijk daar zijn inspiratie gehaald voor zijn dwangburchten.

In Nederland worden wel eens barbacanes gevonden bij verdedigingswerken rondom een stad, maar bij een kasteel waren ze tot dusver onbekend. Hoe deze barbacane er precies heeft uitgezien is nog onbekend, dit wordt nog verder onderzocht. Een impressie zoals een barbacane eruit heeft gezien, is bijvoorbeeld is de Ponttor in Aachen.

Het kasteelterrein met rechtsboven de (versterkte) omtrek van de burcht. De ‘slang’erboven is de Munnikenweg.

Het kasteelterrein in Oudorp, aan de Munnikenweg, is een archeologisch rijksmonument. De Middelburg is rond 1282 gesticht voor Floris V, in zijn strijd tegen de Westfriezen. Floris V werd in 1254 in Leiden geboren en was de zoon van Willem II, die regeerde over alle gewesten in de Noordelijke Nederlanden, behalve over West-Friesland. Deze Westfriezen wilden zich niet laten onderwerpen en er waren dan ook regelmatig conflicten.

 Na de dood van zijn vader in 1256 zette Floris V de strijd voort, onderwierp uiteindelijk de opstandelingen en bouwde daarna een reeks aan dwangburchten, waaronder kasteel de Middelburg. Dat werd in 1517 vernietigd door Grote Pier en zijn rebellenleger de Zwarte Hoop. Het kasteel werd niet herbouwd. De resten werden afgebroken en de stenen verkocht. Sindsdien is het kasteelterrein in gebruik als weiland.